Оксфордын мэдрэл судлаач Рубен Лаукконен тэргүүтэй судалгааны баг Випассана бясалгалаар олон жил хичээллэсэн 29 туршлагатай хүний тархины үйл ажиллагааг бичиж авчээ. Туршилтын үеэр ар талд нь дуут дохио тоглуулж, бясалгагчид тухайн агшин бүрд бясалгал нь хэр гүнзгийрч байгаагаа мэдээлж байв.
Бясалгал гүнзгийрэх тусам дуут дохио тус бүрд үзүүлэх тэдний тархины хариу урвал илүү тогтвортой болж, улмаар тархины бусад чимээ шуугианаас тэдгээр дохиог компьютер ялгаж танихад улам хялбар болж байжээ. Өөрөөр хэлбэл, гүн бясалгал нь тархины "дохио-шуугианы харьцаа"-г нэмэгдүүлж байгаа мэт харагдсан байна.
Харвардын Нийгмийн эрүүл мэндийн сургуулийн (Harvard T.H. Chan School of Public Health) сэтгэл судлалын эрдэм шинжилгээний ажилтан Тимоти Ломас өөрийн бичсэн тусдаа өгүүлэлдээ энэ санааг бүр ч цааш нь хөгжүүлжээ. Тэрээр бясалгал нь тархины дотоод "шуугианы түвшинг" бууруулснаар маш сул дохионууд ухамсарт хүрэх боломжийг олгодог байж магадгүй гэж дэвшүүлсэн бөгөөд үүнд олон зууны турш бясалгалын уламжлалуудад дүрслэгдэж ирсэн ер бусын мэдрэхүйн туршлагууд ч багтаж болзошгүй гэжээ.
Энэ санаа нь ихээхэн маргаан дагуулж байгаа бөгөөд бясалгалд гүн нэвтэрсэн хүмүүс ер бусын танин мэдэхүйн чадвартай болдог гэх эртний уламжлалт ойлголтуудын нэгийг хөндөж байна. Лаукконен өөрөө ийм төрлийн туршлагын талаарх олон мэдээлэл байдгийг дурдаад, үүнд "нээлттэй ханддаг" гэсэн ч түүний судалгааны өгөгдөл нь бясалгал ердийн мэдрэхүйн боловсруулалтыг илүү хурцалдаг гэх энгийн зүйлийг л харуулж байгааг онцолсон юм.
Гэсэн хэдий ч эдгээр хоёр судалгааны ажил нь хоёулаа хараахан хөндлөнгийн шинжээчдийн хяналтаар (peer-review) ороогүй урьдчилсан хэвлэлүүд бөгөөд Оксфордын багийн судалгаа нь зөвхөн энгийн дуу чимээнд тархи хэрхэн хариу үйлдэл үзүүлж байгааг хэмжсэн тул тархи гаднын ямар нэгэн мэдээллийн эх үүсвэртэй холбогдож чадна гэх баттай нотолгоо одоогоор байхгүй байна.
Мэдрэл судлаач Дэвид Вагогийн хэлснээр "Цөөн хэдэн гайхалтай амжилт хангалтгүй" юм. Гэхдээ бясалгал тархины дохиог хэрхэн цэвэршүүлдгийг хэмжих боломжтой болсон нь эрдэмтдэд энэ мэтийн зоримог санаануудын талаар зүгээр нэг маргалдахын оронд бодитоор туршиж шалгах тодорхой арга замыг олгож байна.
Эх сурвалж: Nath, M., Reggente (2026). Meditation depth enhances the functional signal-to-noise ratio of the brain. bioRxiv (урьдчилсан хэвлэл). Lomas, T. (он тодорхойгүй). From siddhis to psionics: The psi-meditation connection (урьдчилсан хэвлэл).




